In een klap werd alles zwart


Harlingen – Op 5 november 1941 werd het centrum van Harlingen getroffen door een vliegtuigbom. Daarbij kwamen 13 burgers om het leven, werden de Sint Michaëlschool, het café van de familie Küter en nog twee woningen totaal verwoest en werd een ravage op de Schritsen en omgeving aangericht. Ook  raakten meer dan 500 panden beschadigd, waaronder de RK Sint Michaëlkerk.

De stichting Centraal Comité opgericht in 1945 om het culturele en sportieve leven in Harlingen weer handen en voeten te geven is vanaf dat jaar ook betrokken bij de herdenkingen van oorlogsslachtoffers en vieringen rond de bevrijding. De stichting is ook verantwoordelijk voor de oprichting van verschillende oorlogsmonumenten in de stad: Joris en de Draak in het Harmenspark voor alle individuele Harlinger slachtoffers en voor verschillende groepen zoals Zeeliedenmonument op de Waddenpromenade, Neuengamme zuil op de Algemene Begraafplaats, Joodsmonument en monument voor de geallieerden militairen op de Algemene Begraafplaats. Om de slachtoffers uit de rampnacht in 1941 te herdenken is het plan opgevat om een monument op te richten. Dat monument werd vrijdag 10 november op de Schritsen voor de Sint Michaëlschool rond drie uur onthuld door burgemeester Roel Sluiter daarbij geholpen door de leerlingen Jinte Burkels en David van Dijk van de Sint Michaëlschool. Een centraal monument op de rampplek omdat de 13 slachtoffers op drie verschillende kerkhoven zijn begraven.

Het monument is ontworpen door de project leider van het Centraal Comité 1945 Willem Visser. Bram Visser Special Products realiseerde het monument dat bestaat uit een glasplaat met daarop de namen van de slachtoffers. De plaat is in een Corten stalen frame gevat die op een betonnen fundering rust. Het monument is in een zg. Steeg geplaatst dat is een ruimte tussen de gevelwand van de Sint Michaëlschool. Ook is het advies van Maartje Berenschot, adviserend architect van het huidige schoolgebouw, meegenomen om met glas te gaan werken. De gemeente Harlingen bracht de fundering aan.

Tekst op het monument:

In één klap werd alles zwart.

5 november 1941.

Ter nagedachtenis aan de 13 slachtoffers van het bombardement.

Klaas Küter                                         57 jr.

Maria Küter – Krijtenburg                  47 jr.

Wiebe K. Küter                                   13 jr.

Pietje Küter                                         10 jr.

Oeke Jongbloed-Goedhart                  83 jr.

Cornelia A. Ampt-Kroon                    47 jr.

Wilhelmina C.M. Baalman – Jorna     43 jr.

Hessel J.J. Baalman                            17 jr.

Catharina M.M. Baalman                    15 jr.

Wilhelmina C.M. Baalman                 11 jr.

Johan G.M. Baalman                            9 jr.

Martha C.M. Baalman                          6 jr.

Gerard T.M. Baalman                           4 jr.

cc’45 / nov.2017

Nieuwe scholen

Op de rampplek werd na de oorlog weer een school gebouwd (foto 1). In de jaren 70 van de vorige eeuw werd het noodzakelijk om een nieuwe school te bouwen omdat het aantal leerlingen spectaculair toe nam. (foto 2). Ook die werd na ruim twee decennia te klein en daarop werd de huidige Sint Michaëlschool aan de Schritsen gebouwd. De school herbergt inmiddels meer dan 500 leerlingen en een dependance is in de voormalige Klaas de Vriesschool aan de Hofstraat in gebruik.

Ook de Sint Michaëlkerk raakte zwaar beschadigd en de katholieken weken uit naar een noodkerk ingericht in het verenigingsgebouw aan de Rommelhaven beter bekend als ‘ Het Roomsche Hemeltje’ de latere Lichtboei.

Op de plek waar café Küter stond (foto 3), werd in de jaren 60 garage van der Pol gebouwd. De pakhuizen Castor en Pollux, voorheen van Van Smeden, werden in 1947 gebouwd. De huizen op die plek waren ook zwaar beschadigd door de vliegtuigbom die, volgens de overlevering, bedoeld was voor scheepswerf Welgelegen die door de Duitsers werd geëxploiteerd. Een vliegtuig van de Royal Air Force zou de bom hebben afgeworpen.