Staten en Stinzen in Friesland

Staten en Stinzen in Friesland

Op vrijdag 4 oktober organiseert de Oudheidkundige Vereniging Barradeel een lezing met als onderwerp Staten en Stinzen in Friesland.

Door het Friese landschap staan her en der grote stenen landhuizen. Deze ‘states’ en ‘stinsen’ zijn vaak omgeven door mooie en uitbundige tuinen en parken. ‘Stins’ is het Friese woord voor ‘stenen huis’. Deze karakteristieke Friese bouwwerken stammen vaak uit de Middeleeuwen. De stinsen, waarvan er in Friesland meer dan 120 zijn, vertellen het interessante verleden van de Friese adel.


Torenstinsen: verdedigende bouwwerken

Liauckema state in Sexbierum die in 1824 werd afgebroken

Rond 1300 begon de bouw van veel stinsen door adellijke Friese families. In deze tijd werd steen voor het eerst als bouwmateriaal gebruikt in Friesland. Steen was erg kostbaar, en kon alleen door de rijkste families gebruikt worden. Adellijke families bouwden stevige stenen gebouwen waarin zij zich konden verschansen tegen plunderaars en belegeraars. De eerste stinsen waren dan ook versterkte torens, of ‘torenstinsen’. De enige manier waarop je zo’n torenstins binnen kon komen was met een trap. Wanneer iedereen veilig in de stins geklommen was, werd de trap weggehaald zodat de vijand niet binnen kon komen. Deze stinsen stonden op een terp of wierde en vaak lag er een gracht om de stins ter bescherming van de bewoners.

De kastelen van de Friese adel.

Nadat de zaalstinsen hun verdedigende functie verloren hadden, zijn veel stinsen afgebroken. Er werd een nieuwe soort ‘stins’ gebouwd: de state. Sommige stinsen werden omgebouwd tot states. States waren grote, comfortabele woonhuizen. Deze states hadden vaak stenen poorten die over de grachten vielen, traptorens, grote vensters en hoge schoonstenen. De states waren soms echte kleine kastelen.

De lezing zal worden verzorgd door dhr. Bearn Bilker, voorzitter van de stichting Staten en Stinzen (ww.statenenstinzen.nl). Daarnaast is dhr. Bilker een kenner van het Koninklijk Huis en publiceert hij regelmatig een opiniestuk in het Friesch Dagblad. U bent van harte welkom in dorpshuis It Waed in Sexbierum aan de Skoalstrjitte 12 in Sexbierum. De lezing begint om 20.00 uur en de zaal gaat om 19.30 uur open. Zoals gebruikelijk is de toegang is gratis.